درس پنجم اجتماعی سال سوم راهنمایی

 

 
 

 

 

حکومت ما چه ویژگی هایی دارد ؟

 

 

 

  

 

مردم هر سرزمینی برای زندگی کردن روش خاصی دارند و حکومت های گوناگونی را تجربه می کنند . به نظر شما چه عواملی موجب تعدّد و تنوع حکومت در کشورهای مختلف جهان شده است ؟

تفاوت در حکومت ها به تفاوت در دین ، فرهنگ  و تاریخ  هر کشور بستگی دارد .

یکی از مهمترین ملاک های طبقه بندی نوع حکومت ، میزان توجه به قوانین الهی است . بر اساس این حکومت ها را می توان به دو دسته ی عمده تقسیم کرد :

الف - حکومت الهی

ب- حکومت غیر الهی

در یک حکومت الهی ، فرد یا گروهی به نمایندگی از طرف مردم طبق دستورات و قوانین

خداوند بر آنان حکومت می کند . هدف اصلی این حکومت رشد و سعادت مردم است .

 

 

 

حکومت الهی دارای ویژگی های زیر است :

1- قوانین آن بر اساس دستورات خداوند باشد و نمایندگان مردم قوانین مخالف دستورات الهی را تصویب نکنند .

2- رهبری آن در دست فردی باشد که احکام و دستورات خداوند را به خوبی بداند تا بتواند راه الهی را تشخیص دهد ، سیاستمدارباشد ، بینش اجتماعی داشته باشد ، با تقوا باشد . مردم ایران درسال 1357 علیه حکومت ظالم و ستمگر شاهنشاهی به رهبری امام خمینی (ره) انقلاب کردند و به پای صندوق های رأی رفتند و به حکومت جمهوری اسلامی رأی دادند .

 

 

بعضی از انواع حکومت های غیر الهی عبارتند از :

حکومت مطلقه (استبدادی)  Å حکومتی است که در آن اعمال قدرت یک یا چند نفر بر گروه یا جامعه ای بدون مشارکت دیگران صورت می گیرد و قدرت حاکمه و اختیارات نامحدود به شخص ظالم و مستبدی مثل سلطان واگذار شده است . شخص ظالم اصولاً خود را قانون می داند و خود را سایه و مظهر قدرت خدا در زمین معرفی می کند .

 

حکومت مشروطه سلطنتی Å در این نوع از حکومت ، سلطنت حق ثابت شاه است  و به فرزندانش به ارث می رسد . اختیارات پادشاه بر خلاف سلطنت مطلقه طبق قانون محدود می شود . پارلمان و قانون اساسی دارد و اختیارات به سه قوه مقننه ، مجریه و قضائیه واگذار شده و پادشاه مسئولیتی در قبال کارها ندارد اما امکانات زیادی در اختیار پادشاه است مثل حکومت انگلستان

 

حکومت اریستو کراسی یا اشرافی Å حکومتی است که شخصی یا گروهی به اعتقاد برتری نژاد ی بر مردم حکومت می کنند . حکومت اشراف و برگزیدگان و یا گروهی کوچک از افراد ممتاز یا طبقه بالا و صاحب امتیاز و با نفوذ از یک طبقه یا گروهای اجتماعی که از حقوق و امکانات مخصوص برخوردارند .

 

حکومت مردم بر مردم یا دموکراسی Å مقصود از دموکراسی، حکومت مردم است که معمولاً باتوجه به آراء اکثریت مردم از طریق انتخابات نمایندگان مجلس ملی اجرا می گردد .

وجه مشخصه دموکراسی اصل تبعیت اقلیت از اکثریت و به رسمیت شناختن آزادی و حقوق مساوی افراد و اتباع است . بنابر این در این نوع حکومت منشأ اصلی تصمیم گیری ، مردم هستند .

 

 

 

حکومت جمهوری اسلامی ایران هم  مردمی است و هم الهی است زیرا :

1- مردمی است چون مردم آن افرادی را به نمایندگی از طرف خود برای به دست گرفتن و اداره ی کشور انتخاب می کنند .

2- الهی است چون قوانین آن بر اساس دستورات خداوند بناشده است .

 

 

حکومت اسلامی کشورما از نوع ولایت فقیه است یعنی سرپرست آن ، شخصیتی روحانی ، مسلط به احکام دینی و مطلع از سیاست و اداره ی جامعه است .

 

×ارکان حکومت جمهوری اسلامی ایران عبارتند از :

1- قوه ی مقننهÅ که وظیفه ی قانون گذاری را بر عهده دارد .

2- قوه ی مجریه Å که وظیفه ی اجرای قوانین را بر عهده دارد .

3- قوه ی قضائیه Å که وظیفه ی نظارت بر اجرای قوانین را بر عهده دارد .

4- رهبری Å که مهم ترین رکن حکومت اسلامی است و با اختیاراتی که قانون اساسی به او می دهد بر کار سه قوه نظارت دارد .

5- مجلس خبرگان Å که از متخصصان امور دینی تشکیل شده و وظیفه آن ، انتخاب رهبر و نیز تشخیص صلاحیت رهبری بر اساس معیارهای قانون اساسی است .

 

 

دو رکن قوه ی مقننه عبارتند از :

1- مجلس شورای اسلامی

2- شورای نگهبان

 

شورای نگهبان از 6 نفر فقیه منتخب رهبری و 6 نفر حقوقدان تشکیل می شود که وظیفه دارد قوانینی که در مجلس تصویب می شوند با احکام اسلامی و قانون اساسی مخالفت نداشته باشد .

 

رهبر ی از طریق :

عزل و نصب فقها ی شورای نگهبان برÅ قوی مقننه نظارت می کند 

عزل و نصب ورئیس قوه قضائیه بر Å قوه ی قضائیه نظارت می کند

امضای حکم ریاست جمهوری یا عزل وی بر Å قوه ی مجریه نظارت می کند .

 

 

حضرت محمد (ص) فرمودند :

هر که زمامدار مردم شود و ستمشان نکند و با آنها سخن کند و دروغشان نگوید و وعده شان دهد و تخلف نکند وی از جمله کسانی است که مروتش به کمال رسیده و عدالتش نمایان گشته و برادری با وی واجب و غیبتش حرام است .

 

 

 

 

 

 كارشناسي تكنولوژي و گروه هاي آموزشي عمومي سازمان آموزش و پرورش استان قم /  اجرا و مديريت پايگاه : مؤسسه فناوري اطلاعات كاشف