درس بیست و یکم جغرافی سال سوم

 

 
 

 

 

چرا به جهت یابی نیازمندیم؟

 

هدف کلی :

  آشنایی با جهت های جغرافیایی و شیوه های جهت یابی

 

اهداف جزئی:

  آشنایی با جهت های اصلی و فرعی

  آشنایی با راه های گوناگون جهت یابی

  آشنایی با یکی از روش های قبله یابی

 

دانش آموز گرامی یکی از مهم ترین نیاز های انسان از قدیم تا کنون جهت یابی بوده است.

 

 

هر سمتی که خورشید طلوع می کند آن را مشرق و هر سمتی که خورشید در آن غروب می کند آن را مغرب می گوییم.

اگر طوری بایستیم که دست راست ما به سمت مشرق باشد، رو به روی ما شمال و پشت سر ما جنوب خواهد بود.

 یکی از راه های تشخیص جهت های جغرافیایی در روز استفاده از سایه ی اجسام یا به کمک شاخص است.

 

 

هنگام ظهر ( زمانی که صدای اذان به گوش می رسد ) خورشید به بلند ترین مکان خود در آسمان می رسد و در این زمان سایه ی اجسام به حداقل می رسد. اگر در این لحظه رو به خورشید بایستیم، دقیقا رو به جنوب ایستاده ایم. اگر سایه ی چوبی را در نظر بگیریم (شاخص) سمتی که سایه در آن قرار دارد، سمت شمال را نشان می دهد. (در نیم کره ی شمالی)

 

جهت یابی به کمک قطب نما :

 

 

یکی از ساده ترین راه های جهت یابی استفاده از قطب نما در تمام اوقات شبانه روز است.

تیغه باریک فلزی قطب نما همواره در امتداد شمال و جنوب کره ی زمین قرار می گیرد     لبه ی رنگی قطب نما سمت شمال نشان می دهد

در قطب نما سمت شمال را به حرف N  و جنوب را با  S و مشرق را با  E و مغرب را با W نشان می دهند.

 

جهت یابی به کمک ستاره قطبی:

 ستاره قطبی یا جدی همواره در بالای قطب شمال زمین دیده می شود و جایش بر خلاف دیگر ستارگان تغییر نمی کند.

ستاره قطبی یا شمالی به کمک مجموعه ای از هفت ستاره ی دیگر دب اکبر و به شکل علامت سوال است قابل تشخیص است. 

 

 به شکل بالا دقت کنید . اگر در امتداد ستاره ی A به B ، حدود 5 برابر فاصله AB حرکت کنیم به ستاره ی پر نوری می رسیم که ستاره قطب می باشد . این ستاره جهت شمال را نشان می دهد.

 

 

یکی از راه های قبله یابی:

با استفاده از یک کره جغرافیایی یا نقشه ی جهان نما می توان جهت قبله را تشخیص داد.

به شکل زیر نگاه کنید. 

 

در ایران ما مسلمانان به سمت جنوب غربی نماز می خوانیم زیرا شهر مکه در کشور عربستان و در جنوب غربی ایران واقع است. لیکن مردم آدیس آبابا رو به شمال نماز می خوانند.

 

 

 

 

صورت های فلکی:

در گذشته برخی براساس تصورات خود، ستارگانی را که در نزدیکی هم در آسمان می دیدند در گروه های خاصی قرار داده و شکل خاصی را تصور         می نمودند. به هر گروه صورت فلکی می گفتند هر یک از این صورت های فلکی دارای اسم خاصی بودند.

یونانی ها، اعراب، رومیان، مصریان و چینی ها هر یک نامهای خاصی برای هر صورت فلکی دارند.

در ایران هنوز نام عربی کاربرد دارد.

تا کنون 88 صورت فلکی در آسمان مشخص و نامگذاری شده است. یکی از این صورت های فلکی که در یافتن ستاره قطبی به ما کمک می کند صورت فلکی دب اکبر است. دب در زبان عربی به معنای خرس می باشد.

 

 

 

 

 

 كارشناسي تكنولوژي و گروه هاي آموزشي عمومي سازمان آموزش و پرورش استان قم /  اجرا و مديريت پايگاه : مؤسسه فناوري اطلاعات كاشف