مادها مردمانی بودند آریایی نژاد که در ابتدای قرن
هفتم ق.م سلطنت ماد، را تأسیس کردند آنها
به ایران آمده در آذربایجان و کردستان امروزی سکنی
گزیدند. بنیانگذار پادشاهی ماد امیری ایرانی بنام دیا اکو بود که پنجاه سال پادشاهی کرد و نوه ی او هوخشتر
که هرودت نام او را کیاکسار نوشته است، بزرگترین
پادشاه ماد است. او از شکست پدرش فره ورتیش در برابر
آشور درس عبرت گرفت و ارتشی منظم ساخت و فرماندهان و
بزرگان قوم سکاها را در یک میهمانی مست کرد و همگی را
کشت. با کمک (بنوپولاس سار فرمانروای بابل )
نینوا را نیز تسخیر کرد. باید دانست هوخشتر برای
تحکیم روابط خود با دولت بابل نوه خود که دختر
ایختودیگو بنام آمجاتی را به بخت النصر پادشاه بابل
داد و او باغهای معلق بابل را برای این بانوی ایرانی
ساخت که به غلط به سمیرامیس ملکه ی آشور نسبت می دهند. و در آخر آژی دهاک خوش گذران در سال 550 ق.ه از
بین رفت بابلی ها، ایلامی ها و آشوریها همسایه های ماد
بودند. اتحاد مادها باعث شد که آشوری ها در حمله به
غرب ایران از آنها شکست خورده و دیگر نتوانند به آنجا
حمله کنند. نوه ی دیا اََُکو، هُوَخشَترَ توانست با
کمک گرفتن از بابلی ها شهر نینوا را
تصرف و دولت آشوری را سرنگون کند .
مادها ضعیف شدند ، سه دلیل ضعیف شدن آنها :
اول
: خوش گذرانی پادشاه مادها بود (بخصوص آخرین آنها یعنی
آژی دهاک )
دوم
: کارهای بزرگان و روسای قبایل بود چون آنها اموال و
چراگاههای مردم را به زور می گرفتند
.
سوم:
دیگر اقوام ایرانی مثل پارت ها و پارس ها با اینکه
مالیات به مادها می دادند ولی ناراضی بودند چون به کار
آنها رسیدگی نمی شد .
دیااکو
کد خدای دهکده بود،
به فرمانروایی و پادشاهی رسید، بنای
هگمتانه
فره ورتیش
به آشوریها حمله کرد و
شکست خورد، قلمرو داخلی مادها را گسترش
داد
هوخشتر
اتحاد ماد با بابل،
شکست دادن آشوری، همسایگی با کشور لیدی
آژی دهاک
خوش گذرانی،
نارضایتی پارس ها از او، سقوط ماد توسط
کوروش
برخی
از آثاری که به مادها نسبت داده اند از این قرار است :
1 –
مجسمه ی شیری از سنگ در شهر همدان میدان سنگ شیر
2-
صورت مردی در دخمه ای در سر پل زهاب در شمال کرمانشاه
3-
دخمه ای در 50 کیلومتری شرق کرمانشاه که در بالای آن
نقش فروهر (روح جاویدان) حجاری شده است.
4-
دخمه ای در روستای اسحاق و مرکز کرمانشاه که پیکر شخصی
در حال نیایش است.